آموزش ديدن - آغاز کار بر اساس نیاز ها (قسمت سوم)

همیاری متقابل در کار گروهی

ورزش و کار ، شباهت های زیادی با هم دارند. به طور سنتی در ژاپن رقابت ها همیشه فردی بودند ، همچون کشتی سامو (sumo) ، یا شمشیر زنی کِندو (kendo) و یا جودو . در واقع باید بگویم در ژاپن در چنین ورزش هایی آنچه که انجام می گیرد رقابت نیست ، بلکه سیر و سلوکی عاشقانه برای یادگیری یک روش و تمرین آن است . در محیط کار ، این رهیافت عینا شبیه شرایطی است که در آن هنر و مهارت فردی یک استاد کار ، دارای ارزش بسیار زیادی است .

ورزش های مبتنی بر رقابت های گروهی پس از ورود فرهنگ غربی به ژاپن وارد این کشور شدند در این ورزش ها پیروزی یا شکست هر تیم بستگی به کار گروهی بازی کنان آن دارد. برای نمونه در قایق رانی یا بیس بال یا در والیبال یا در فوتبال ، آنچه عامل شکست یا پیروزی است ، فقط کار گروهی بازیکنان هر تیم است و وجود یک یا دو بازیکن ستاره هر ضرورتاً باعث موفقیت نمی شود.به طور مشابه در صنعت مدرن نیز شکست یا موفقیت یک شرکت بیشتر به هماهنگی میان افراد تیم تولید بستگی دارد ، تا مهارت فردی یک استاد کار.

عملیات تولیدی نیز از طریق کار گروهی پیش می رود برای نمونه 10 تا 15 کارگر لازم است تا یک محصول از صورت مواد اولیه به یک محصول نهایی مبدل شود. برای تحقق کامل این عملیات ، ایده لازم کار گروهی است و صرف توجه به اینکه یک کارگر منفرد چگونه قطعات را سوراخ می کند یا قالب می زند ، کافی نیست و باید کل خط تولید مورد توجه قرار گیر .

یکی از مثال هایی که من معمولاً برای کارکنان خط تولید می زنم ، مثال مسابقه قایقرانی با هشت قایقران است که چهار نفر از آنها در سمت راست و چهار نفر از آنها در سمت چپ قایق می نشینند. در این مسابقه اگر قایقرانان نتوانند قایق را به طور مستقیم به پیش رانند ، قایق به طور زیگزاگ حرکت می کند و آنها مسابقه را می بازند.

حالا در این شرایط یکی از قایقرانان احساس کند قوی تر از دیگران است و شروع کند با شدت و حدت بیش تری پارو بزند. نیروی اضافی ای که وی وارد می کند باعث می شود تعادل قایق به هم بخورد و نتواند به طور مستقیم به پیش رود . بهترین راه برای اینکه بتوان قایق را با سرعت بیشتری به پیش راند ، آن است که نیروی همه قایق ران ها به طور مساوی در طول قایق توضیع شود و همه به طور یکنواخت و با عمق یکسانی پارو بزند .

همچنین می دانید که در حال حاضر تعداد بازیکنان یک تیم والیبال شش نقر است و حال آنکه قبلاً این تعداد نه نفر بود. حالا اگر یک تیم والیبال نه نفره بخواهد همان بازی یک تیم شش نفره را انجام دهد ، احتمال دارد که بازیکنان در اثر تصادم با یکدیگر صدمه ببینند و احتمالاً این تیم شکست بخورد. در واقع تعداد بازیکنان بیشتر ، ضرورتاً به معنای توانایی بیشتر نیست و کار گروهی ، همراه با ترکیب سایرعوامل لازم ، می تواند باعث شود یک گروه کوچکتر ، موفق تر هم باشد . این قاعده در محیط کار نیز صادق است.

چنانکه میدانید در دوی امدادی باید دونده قبلی چوب دست خود را در محل های معینی به دونده بعدی برساند تا وی بتواند مسابقه را ادامه دهد . محیط های کاری نیز از نظر اینکه باید یک محصول از یک فرایند به فرایند دیگر تحویل شود تا عملیات تولید ادامه یابد ، بسیار شبیه دوی امدادی هستند. در دوی امدادی ، اگر چوب دست به خوبی میان دونده ها منتقل شود ، سرعت کلی تیم (در یک مسافت معین) بیش تر از سرعت انفرادی هر یک از چهار دونده خواهد بود . فرق دوی امدادی با شنای امدادی آن است که در شنای امدادی ، نفر بعدی نمی تواند شیرجه بزند ، مگر آنکه نفر قبلی دست خود را به دیوار استخر زده باشد ،اما در دوی امدادی ، نفری که سریع تر می دود می تواند ضعف نفر اول را جبران کند . در واقع ، مزیت دوی امدادی در همین امکان جبران ضعف هم تیمی ، توسط سایر دونده ها است .

در عملیات ساخت محصولات نیز همواره تعدادی از افراد باید قطعات را باید همچون چوبدست ، در بین فرایند ها به یکدیگر تحویل دهند حال اگر مثلاً در فرایند قبلی تاخیری به وقوع پیوندد ، کارگران حاضر در فرایند بعدی می توانند به کمک کارگران فرایند قبلی بشتابند و به آنها کمک کنند تا ماشین آلات مربوطه را تنظیم نمایند تا بدین سان تاخیر از بین برود . بدین ترتیب ،وقتی اوضاع به شرایط عادی بازگشت ، همه می توانند به موقعیت های قبلی خود برگردند و محصول از یک فرآیند به فرایند دیگر تحویل شود. برای همین است که من همیشه به کارکنان خود می گویم آنها باید در امر گرفتن چوب دست به مهارت کافی دست یابند .

در کار و در ورزش ، ایدآل آن است که اعضای تیم بایک نیروی برابر با هم کار کنند. اما در عمل معمولاً این طور نمی شود چون افراد تازه کار با شرایط کاری آشنا نیستند و از قدیمی ها ضعیف تراند. تلاش ما در تویوتا آن است که هر چه سریع تر این فاصله را پر کنیم تا همه با سرعت و قدرت یکسانی کار کنند. در تویوتا ما به سیستم تحویل چوبدست ، عملیات همیاری متقابل می گوییم. این سیستم ما را قادر می سازد یک گروه کاری هر چه قوی تر به وجود آوریم.

هدف ، کاهش هزینه ها است

وقتی ما درباره تولید، مدیریت و کسب و کار حرف می زنیم ، به طور دائم با واژه (efficiency) را به کار می بریم. در صنعت و کسب و کار مدرن ، به طور کلی بازدهی به معنای کاهش هزینه ها است.

شرکتی که قیمت کالا های خود را با اضافه کردن سود به هزینه ها تعیین می کند ، در واقع از فرمول

قیمت = هزینه های واقعی + سود

استفاده می نماید.وقتی شرکتی برای تعیین قیمت کالاهای خود از این فرمول استفاده می کند ، در واقع دارد هزینه های خود را به مشتری تحمیل می نماید. اما امروزه در صنعت بسیار رقابتی خودرو، دیگر چنین فرمولی برای تعیین قیمت ، مناسب نیست.

در بازار آزاد و رقابتی امروز ، یعنی در بازاری که برای هیچ کسی مهم نیست هزینه ساخت محصول چقدر بوده است، مصرف کننده ای که تحت هیچ فشاری قرار ندارد ، آرام و خونسرد محصول ما را به دقت برسی می کند. برای چنین مصرف کننده ای تنها ، مهم تنها ارزشی است که یک محصول به وی ارائه می کند و اگر بخاطر بالا بودن هزینه تولید کننده ، قیمت یک محصول بالا باشد، او خیلی راحت به سراغ تولید کننده دیگری می رود.

کاهش هزینه ها باید به هدف تولید کننده محصولات مصرفی ای مبدل شود که می خواهد در بازار امروز به حیات خود ادامه دهد. در دوران رشد بالای اقتصادی ، در تولید کننده ای می توانست از طریق افزایش حجم تولید ، هزینه های خود را کاهش دهد ، اما در دوران رکود اقتصادی کنونی ، ایجاد هر گونه کاهشی درهزینه ها بسیار سخت خواهد بود .

در تویوتا سود فقط از طریق کاهش هزینه ها به دست می آید . برای کاهش هزینه ها هیچ روش جادویی وجود ندارد. تنها راه آن است که یک سیستم مدیریت جامع ، 1) بکوشد توانایی های نیروی کار خود را تا نهایت ظرفیت آن افزایش دهد تا این توانایی ها به نهایت خلاقیت و شکوفایی برسد ،2) تا بتوان از تجهیزات تولیدی به خوبی بهره برداری کرد و 3) تا بتوان جلوی هر گونه اتلافی را گرفت.

همانطور که گفتم سیستم تولید تویوتا به منظور جلوگیری مطلق از بروز اتلاف و بر اساس نیاز ها و ضرورت های موجود در ژاپن شکل گرفته است. اما اکنون می خواهم تاکید کنم با توجه به رشد کند اقتصادی کنونی، این سیستم می تواند اصول، مفاهیم و تکنیک هایی را ارائه کند که در سرتا سر جهان و برای هر کسب و کاری ، مفید و کارا خواهد بود.